Tỷ lệ người bị men gan cao đang gia tăng nhanh chóng. Vì vậy biết được nguyên nhân gây ra men gan tăng cao, triệu chứng của men gan cao là gì sẽ góp phần quan trọng trong việc phòng và điều trị bệnh.

  1. Định nghĩa

Men gan là các Enzym do tế bào gan sản xuất ra, có tác dụng xúc tác các phản ứng hóa học trong cơ thể. Bình thường các men này nằm trong tế bào gan và một số cơ quan khác. Khi tế bào gan chết đi do quá trình lão hóa thì có một lượng men gan được phóng thích vào máu ở nồng độ dưới 40U/l (chỉ số này gần như cố định ở người bình thường). Hoặc khi có tổn thương gan làm chất tế bào gan các men này cũng tràn vào máu, làm tăng nồng độ trong máu, báo hiệu các nguy cơ bệnh lý gan.

Gan (Ảnh minh họa)

 

Các men gan thường gặp nhất là:

  • Alanine transaminase (ALT)
  • Aspartate transaminase (AST)
  • Alkaline phosphatase (ALP)
  • Gamma-glutamyl transpeptidase (GGT)

Khi một hoặc nhiều hơn một trong số các enzym này có giá trị cao hơn giá trị bình thường, thì bạn sẽ được giải thích là “men gan cao”. Có nghĩa là vì một số nguyên nhân nào đó, lượng enzym được giải phóng vào máu nhiều hơn bình thường phản ánh một tình trạng các tế bào gan đang bị hủy hoại. Chỉ số men gan càng cao hơn bình thường đánh giá tình trạng tổn thương nhu mô gan càng nhiều.

  1. Nguyên nhân

Các nguyên nhân thông thường của tăng men gan bao gồm:

  • Thuốc giảm đau không kê toa, đặc biệt là acetaminophen (Tylenol, các loại thuốc khác)
  • Một số thuốc theo toa, bao gồm thuốc statin dùng để kiểm soát cholesterol
  • Uống rượu
  • Suy tim
  • Viêm gan A
  • Bệnh viêm gan B
  • Viêm gan C
  • Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu
  • Béo phì

<center>Nguyên nhân gây tăng men gan (Ảnh minh họa)</center>

Các nguyên nhân khác của tăng men gan có thể bao gồm:

  • Viêm gan do rượu ( viêm gan nặng do uống rượu quá mức)
  • Viêm gan tự miễn (viêm gan do rối loạn tự miễn dịch)
  • Bệnh Celiac (tổn thương ruột non do gluten gây ra)
  • Nhiễm Cytomegalovirus (CMV)
  • Virus Epstein-Barr
  • Hemochromatosis (quá nhiều chất sắt được lưu trữ trong cơ thể)
  • Hội chứng ruột kích thích
  • Mononucleosis
  • Viêm đa khớp (viêm nhiễm gây yếu cơ)
  • Nhiễm nấm
  • Rối loạn tuyến giáp
  • Viêm gan loại độc (viêm gan do thuốc hoặc độc tố gây ra)
  • Bệnh Wilson (quá nhiều đồng được lưu trữ trong cơ thể)
  1. Triệu chứng

Tăng men gan đa phần không có triệu chứng, nếu có thì bệnh đã diễn tiến trên mức trung bình và có nguy cơ cao mắc các bệnh như gan nhiễm mỡ, viêm gan, hoặc xơ gan.

<center>Triệu chứng của tăng men gan (Ảnh minh họa)</center>

 

Triệu chứng men gan cao có thể thay đổi tùy theo bệnh cụ thể. Khi xuất hiện những dấu hiệu này, người bệnh cần phải điều trị ngay.

  • Vàng da: là dấu hiệu rõ ràng nhất cảnh báo men gan đã tăng rất cao. Ngoài vàng da, còn có dấu hiệu lòng trắng mắt chuyển vàng và trong miệng có màng nhầy.
  • Phân màu nhạt: gan tiết mật, mật chảy vào ruột để chuyển hóa các chất béo trong cơ thể. Nếu ống dẫn mật bị tắc, dịch tiêu hóa sẽ chảy vào máu thay vì ruột. Kết quả là hay bị đầy hơi chướng bụng và phân có màu nhạt.
  • Ngứa: ngứa da cục bộ từ nhẹ đến nghiêm trọng là triệu chứng men gan cao khá phổ biến. Do gan hoạt động không đúng, các độc tố trong cơ thể không được loại bỏ, tích lũy trong da và máu gây ngứa liên tục.
  • Phù phần dưới cơ thể: phù bất thường ở phần dưới của cơ thể như mắt cá chân, bàn chân là một dấu hiệu cho thấy men gan đang ở mức cao. Điều này xảy ra chủ yếu là do các chất thải của cơ thể còn tồn đọng lại.

 

Nếu men gan tăng là do bệnh gan cấp tính sẽ xuất hiện những dấu hiệu sau:

  • Giảm ham muốn tình dục
  • Mệt mỏi
  • Đau bụng
  • Ngứa ngáy như bị ghẻ lở, zona.
  • Nôn
  • Tâm trạng thay đổi
  • Hiện tượng đầy bụng ợ hơi
  1. Hậu quả

Men gan cao là dấu hiệu báo động nhiều bệnh lý nghiêm trọng như viêm gan, ung thư gan, viêm cơ, viêm thận mãn, viêm túi mật, nhồi máu cơ tim, động kinh. Nếu tình trạng này xảy ra kéo dài mà không điều trị sẽ rất dễ xảy ra các biến chứng như xơ gan, ung thư gan. Men gan cao báo hiệu gan đang gặp vấn đề như viêm gan, ung thư gan và những bệnh gây tổn thương gan khác. Men gan cao để lâu dài sẽ gây ra giảm tuổi thọ.

  1. Điều trị

Khi phát hiện thấy men gan tăng cao, bạn cần phải theo dõi thường xuyên xem các chỉ số có thay đổi không và cũng nên làm siêu âm định lượng gan để biết được tình trạng của gan, ống dẫn mật. Cần thực hiện chế độ sinh hoạt dành riêng cho bệnh nhân men gan cao, cụ thể:

  • Dừng ngay việc sử rụng rượu, bia và các loại nước uống có cồn: cồn là chất sẽ phá hủy các tế bào gan của bạn một cách nhanh chóng.
  • Đối với người béo: do lượng mỡ trong gan ứ đọng nhiều, 90% những người thừa cân nặng có nguy cơ bị tăng men gan. Nhóm người này cần thực hiện lịch trình giảm cân, tránh ăn đồ ngọt và đồ ăn nhiều dầu mỡ.
  • Hạn chế ăn đồ ăn nhanh: không chỉ với người béo, mà tất cả mọi người cần hạn chế sử dụng đồ ăn nhanh. Chúng ta không thể phủ nhận sự tiện dụng và hương vị tuyệt vời của các món ăn nhanh. Nhưng trong các thực phẩm chế biến sẵn này luôn có các chất bảo quản và phụ gia để tạo thêm sức hấp dẫn cho đồ ăn. Đây là các chất hóa học tổng hợp, rất có hại cho lá gan và sức khỏe của bạn.
  • Không hút thuốc lá: trong thuốc lá có tới hơn 7000 loại chất độc khác nhau ảnh hưởng tới toàn bộ cơ thể của chúng ta trong đó có gan. Hút thuốc lá là một trong những cách nhanh nhất khiến men gan tăng cao.
  • Chế độ ăn uống: cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, cân bằng giữa chất béo và chất xơ. Người bị tăng men gan nên bổ sung vitamin A từ gan động vật, cà rốt, sữa, lòng đỏ trứng, rau muống, bắp cải. Bổ sung B1, B2, B6 qua các loại rau, củ, quả. Protein là nền tảng của các tế bào trong cơ thể, do đó, người bị tăng men gan cần bổ sung đầy đủ chất đạm để tăng cường khả năng phục hồi của gan.
  • Chế độ sinh hoạt: người bị men gan cao cần cân bằng giữa thời gian làm việc và nghỉ ngơi. Không thức khuya sau 10 giờ tối. Luyện tập thể dục thể thao hằng ngày để kiểm soát cân nặng, tăng cường lượng máu lưu thông trong cơ thể và đẩy lùi bệnh tật.

Nguồn : Tổng hợp