Paracetamol, một loại thuốc hết sức phổ biến, thường được mọi người sử dụng trong các trường hợp cảm, sốt hay đau đầu. Thuốc này cũng rất dễ mua, có thể tìm mua ở bất cứ hiệu thuốc nào không cần đơn của bác sĩ. Tuy nhiên, nếu không có hiểu biết đầy đủ về thuốc và sử dụng thuốc này một cách tùy tiện thì nguy cơ xảy ra các biến chứng hoàn toàn có thể xảy ra.

Nguy hại khôn lường khi lạm dụng paracetamol

Khi có những triệu chứng nhức đầu, đau người, sốt nhẹ, cảm cúm người bệnh thường có thói quen tự ý đi mua thuốc paracetamol mà không cần đơn của bác sĩ. Tuy nhiên, ít ai biết rằng paracetamol nếu dùng quá liều có thể gây độc, gây hại cho cơ thể, thậm chí có nhiều trường hợp tử vong

  1. Paracetamol không hoàn toàn an toàn như mọi người nghĩ

Paracetamol được xem là loại thuốc tương đối an toàn (nếu dùng đúng liều chỉ định) so với các thuốc cùng nhóm như aspirin. Tuy nhiên, paracetamol lại rất nguy hiểm là gây ngộ độc cho gan khi dùng liều cao, kéo dài. Khi vào cơ thể, paracetamol sẽ được hấp thu vào máu và chuyển hóa qua gan thành nhiều chất, trong đó có một chất rất độc cho gan (có khoảng 4% paracetamol biến thành chất độc cho gan, đó là chất N-acetylbenzoquinonimin). Vì vậy, khi dùng paracetamol liều cao hoặc khi chức năng gan suy giảm thì có thể dẫn đến nhiễm độc gan, hoại tử tế bào gan. Theo đó, khi paracetamol đến gan, gan phải huy động chất glutathion đến trung hòa, nhưng khi paracetamol vượt ngưỡng chịu đựng của gan thì gan không thể huy động đủ lượng glutathion để trung hòa lượng paracetamol thừa đó được, vì vậy, chất độc hại cho gan tăng lên làm nguy hiểm cho gan. Bên cạnh đó cũng được khuyến cáo với phụ nữ mang thai, nếu dùng quá liều paracetamol có thể gây độc cho thai nhi vì thuốc này dễ dàng truyền qua rau thai. Ngoài ra, một số tác giả còn nhận xét rằng, với phụ nữ thường xuyên sử dụng thuốc paracetamol, khi mang thai, có thể mắc bệnh hen suyễn. Ngoài ra, nếu sử dụng paracetamol lâu dài, đặc biệt đối với người cao tuổi thuốc có thể gây mệt mỏi, vì nó làm mất đi phân tử hemoglobin trong tế bào hồng cầu mang ôxy. Cơ quan giám sát thuốc, Cơ quan Quản lý thuốc và thực phẩm Mỹ (FDA) đã đưa ra cảnh báo về paracetamol và những nguy hại tiềm ẩn của nó có thể gây phản ứng hiếm gặp nhưng rất nghiêm trọng cho da (hoại tử biểu bì độc hại, có thể bong da, thậm chí tử vong).

Công thức hóa học paracetamol (hay còn gọi là acacetaminophen)

“Cảnh báo tổn thương gan: Tất cả những sản phẩm có chứa paracetamol đều có cảnh báo về gan. Tổn thương gan nghiêm trọng có thể xảy ra nếu bạn:

  • Uống nhiều hơn 4g (4000 mg) paracetamol mỗi ngày
  • Uống nhiều hơn 1 sản phẩm có chứa paracetamol cùng một lúc
  • Uống từ 3 cốc rượu trở lên mỗi ngày khi sử dụng paracetamol.”

-Viện y học ứng dụng Việt Nam cảnh báo-

Đặc biệt, ngộ độc cấp paracetamol thường xảy ra ở trẻ em, thể hiện khi trẻ dùng quá liều như đau bụng, nôn mửa, mặt xanh tái, khó thở, cần cấp cứu kịp thời nếu không rất nguy hiểm. Đối với người lớn, thường ngộ độc cấp xảy ra ít hơn, chủ yếu ngộ độc trường diễn, đặc biệt đối với người có bệnh gan, nghiện rượu, sốt rét và các dấu hiệu ngộ độc cũng tương tự như ở trẻ em nhưng đôi khi không rõ rệt.

  1. Triệu chứng ngộ độc paracetamol cấp tính

Ngộ độc cấp tính paracetamol chia làm 4 giai đoạn sau:

Giai đoạn 1 (0,5-24 giờ): ngay sau uống: thường không có triệu chứng.

+ Buồn nôn, nôn.

+ Vã mồ hôi, khó chịu.

+ Có thể tăng AST, ALT.

+ Khám lâm sàng thấy bình thường.

Giai đoạn 2: 24-72 giờ

+ Chán ăn, buồn nôn, nôn.

+ AST, ALT tăng cao, bilirubin tăng, thời gian PT kéo dài, chức năng thận giảm.

Giai đoạn 3: (72 – 96 giờ):

+ Suy gan: vàng da, rối loạn đông máu, bệnh não gan, hôn mê gan dẫn đến tử vong.

+ Suy thận cấp: có thể phối hợp với suy gan.

+ Suy đa tạng.

Giai đoạn 4 (từ 4-14 ngày): nếu bệnh nhân sống thì chức năng gan hồi phục hoàn toàn không để lại xơ hoá.